دانشنامه پرندگان ایران برنده تندیس طلایی بهترین سایت علمی ایران

 

نوشته شده توسط پرندگان ایران
مقالات دسته: علمی
نمایش از 19 تیر 1391 بازدید: 73902
پرینت

آشیانه به محلی گفته می شود که پرندگان در آن تخمگذاری می کنند و جوجه های خود را پرورش می دهند. هرچند که تمام پرندگان آشیانه نمی سازند مانند نوعی پنگوئن که تخم هایش را همراه خود و برروی پاها به اطراف حمل می کند ولی بیشتر پرندگان به روش های گوناگون محلی را انتخاب می کنند و با توجه به امکانات محیط در آن آشیانه ای می سازند تا بتوانند تخم و جوجه ها را تا زمانی که لازم است در آن نگهداری کنند.

آشیانه سازی

آشیانه در محل ها و با روش های گوناگون توسط پرندگان ساخته می شود. پرندگان دریایی و برخی از انواع ماکیان برروی زمین آشیانه می سازند. پرندگان دریایی مانند فولمار و کاکائی ها برروی صخره های کنار ساحل اندکی شاخ و برگ جمع آوری می آشیانه سازیکنند و روی آن تخمگذاری می کنند. بعضی دیگر مانند فلامینگو و پلیکان برروی زمین برآمدگی کاسه مانندی از گل و لای می سازند و در آن تخم می گذارند. گنجشک سانان آشیانه های خود را در محل های گوناگون از روی درختان گرفته تا شکاف سنگ ها یا سقف ساختمان ها می سازند و برای پوشش درون آن از مواد نرم و نیز پر استفاده می کنند. سار، گنجشک و کلاغ به صورت مذکور لانه می سازند. گونه هایی از پرندگان دریایی مانند باکلان ها، حواصیل ها و غیره نیز برروی درختان آشیانه می سازند. پرندگان بسیار دیگری مانند چرخ ریسک دم دراز یا برخی سسک ها آشیانه خود را به شکل گنبد درست می کنند و در کنار آن سوراخی برای ورود و خروج تعبیه می کنند. بعضی دیگر مانند مرغان بافنده، از الیاف گیاهی با مهارت بسیاری آشیانه ای بیضوی یا کروی می بافند به طوری که دیواره آشیانه مانند تار و پود پارچه بافته شده دیده می شود. تعداد زیادی از پرستوها و بادخورک ها آشیانه هایی از گل برروی صخره ها یا تیرهای چوبی سقف منازل می سازند.
پرندگانی مانند برخی از چکچک ها و مرغان طوفان در داخل سوراخ های طبیعی موجود در زمین آشیانه می سازند، برخی دیگر مانند ماهی خورک ها و یا زنبورخورها از حفره های دیوار ساحلی رودخانه ها استفاده می کنند و تعدادی دیگر مانند دارکوب در سوراخ تنه درختان آشیانه می سازند.
انواع دیگری از پرندگان ماکیان وش و برخی دیگر که معمولاً به خانواده بوقلمون ها تعلق دارند برروی زمین گودالی حفر می کنند و در آن تخم می گذارند. بعد از تخمگذاری مقداری شاخ و برگ تازه برروی آن ریخته و روی آن را با خاک می پوشانند تا حرارت ناشی از تبخیر شاخ و برگ عمل جوجه کشی را انجام دهد. پس از خروج جوجه ها از تخم، خاک را کنار می زنند تا جوجه ها را از داخل گودال خارج کنند. در این عمل نرها وظیفه دارند درجه حرارت آشیانه را کنترل کنند تا هروقت حرارت کم شد با اضافه کردن مقدار بیشتری شاخ و برگ و افزایش تبخیر، حرارت بیشتری ایجاد شود. اگر حرارت از حد معمول تجاوز کند با نوک خود سوراخی جهت تهویه در پوشش روی تخم ها ایجاد می کنند. در این میان بعضی از پرندگان هستند که آشیانه ای درست نمی کنند و از این لحاظ انگل پرندگان دیگر محسوب می شوند. این پرندگان مانند کوکوها در آشیانه پرندگان دیگر تخم می گذارند و خود هیچ مسئولیتی در قبال تخم و جوجه برعهده نمی گیرد. نکته جالب اینجاست که کوکوها تخم خود را در آشیانه پرندگان بسیار کوچک تر از خود می گذارند و زمانی که جوجه از تخم بیرون می آید از نظر جثه بزرگ تر از پرنده بالغ میزبان خود است که نقش مادر آن را بازی می کند. اگرچه در برخی از گونه ها جنس نر در ساختن آشیانه به ماده کمک می کند ولی معمولاً آشیانه به وسیله ماده ها ساخته می شود. تنها در معدودی از پرندگان، نرها به تنهایی آشیانه را می سازند.آشیانه سازی
بهداشت آشیانه یکی از مسائل مهم در دوران پرورش جوجه ها است. جوجه های اغلب پرندگان به جز گنجشک سانان معمولاً به طرف بیرون آشیانه پشت می کنند و مدفوع خود را به بیرون از آشیانه می اندازند. در ماهی خورک ها گاهی مدخل آشیانه به حدی از مدفوع جوجه ها پر می شود که رفت و آمد به داخل آن مشکل می شود. در گنجشک سانان نظافت لانه به دو روش انجام می شود. یکی اینکه فضله جوجه ها دارای غشاء کپسول مانندی است که والدین می توانند آن را با احتیاط بلند کرده و از آشیانه به خارج پرتاب کنند. دیگر اینکه مدفوع جوجه ها تا ۳ یا ۴ روز اول پس از خروج از تخم توسط والدین به ویژه ماده ها خورده می شود.
در حالت اول هربار که والدین به منظور تغذیه جوجه ها به آشیانه وارد می شوند، فضله جوجه ها را با منقار برمی دارند و در محلی نزدیک آشیانه به بیرون می اندازند. نمونه بارز این حرکت در سار دیده می شود.
برخی از جانوران دیگر هم وجود دارند که به عنوان همزیستی با پرندگان در آشیانه برخی از پرندگان زندگی می کنند. پرندگان این همسایه های مفید را در کنار خود می پذیرند زیرا که آنها در بهداشت آشیانه نقش مهمی را ایفا می کنند.
انواع مختلف پرندگان نه تنها از لحاظ مکان هایی که برای ساختن آشیانه انتخاب می کنند، با یکدیگر تفاوت دارند بلکه از نظر موادی که در ساختمان آشیانه به کار می برند و همچنین شکل و فرم آن نیز با هم تفاوت زیادی دارند. بسیاری از پرندگان مانند گنجشک سانان کوچک آشیانه خود را به شکل فنجان و از موادی مانند ساقه های علف، رشته های گیاهی و ریشه های کوچک همراه با سایر مواد مانند کرک های گیاهی و پر که اغلب با موی پستانداران نیز آستر شده است، می سازند. گنجشک سانان بزرگ تر آشیانه های فنجانی خود را از مواد درشت تری درست می کنند. زاغ کبود و کلاغ معمولی آشیانه خود را از ترکه می سازند. عقاب های طلایی برای ساختن آشیانه بزرگ و حجیم خود، قطعات کوچکی از چوب و سایر مواد را به کار می برند و گاهی اوقات سال های سال از همان آشیانه استفاده می کنند. بیشتر اعضای تیره چرخ ریسک درون سوراخ ها آشیانه می سازند اما برخی دیگر یک لانه سربسته دراز که سوراخی در کنار آن دارد به صورت آویزان بنا می کنند.
سینه سرخ آمریکایی آشیانه فنجانی شکل خود را با گل محکم می کند. برخی از پرستوها آشیانه فنجانی شکل خود را به طور کامل از گل می سازند. بیشتر بادخورک ها مواد آشیانه را با بزاق دهان خود به هم می چسبانند.

همکاران ما

Arthur Morris/www.BIRDSASART-blog.com  

راسته های پرندگان ایران

غواص سانان-gaviiformes
تیره غواص-gaviidae
کشیم سانان-podicipediformes
تیره کشیم-podicipedidae
کبوتردریایی سانان-procellariiformes
تیره مرغان طوفان-hydrobatidae
تیره کبوتر دریایی-procellariidae
پلیکان سانان-pelecaniformes
تیره نوک سرخ -phaethontidae
تیره پلیکان-pelecanidae
تیره بوبی-sulidae
تیره مارگردن-anhingidae
تیره باکلان-phalacrocoracidae
لک لک سانان-ciconiiformes
تیره حواصیل -ardeidae
تیره لک لک-ciconiidae
تیره اکراس-threskiornithidae
تیره فلامینگو-phoenicopteridae
غاز سانان-anseriformes
قوها-swans
اردک های غازنما-shelducks
اردک های روی آب چر-surface-feeding-ducks
اردک های غواص-diving-ducks
اردک های ماهیخوار-sawbills
شاهین سانان-falconiformes
تیره عقاب ماهیگیر -pandionidae
تیره قوش-accipiteridae
کورکورها-kites
کرکس ها-vultures
سارگپه ها-buzzards
سنقرها-harriers
قرقی ها-hawks
عقاب ها-eagles
تیره شاهین-falconidae
ماکیان سانان-galliformes
تیره سیاه خروس-tetraonidae
تیره ماکیان-phasianidae
تیره بلدرچین بوته ای-turnicidae
درناسانان-gruiformes
تیره درنا-gruidae
تیره یلوه-rallidae
تیره هوبره-otididae
آبچلیک سانان-charadriiformes
تیره سلیم خرچنگ خوار-dromadidae
تیره صدف خوار-heamatopodidae
تیره نوک خنجر-recurvirostridae
تیره چاخ لق-burhinidae
تیره گلاریول-glareolidae
تیره سلیم-charadriidae
تیره آبچلیک-scolopacidae
تیره پاشلک زیبا-rostratulidae
تیره کاکایی اقیانوس-stercorariidae
تیره کاکایی-laridae
تیره پرستو دریایی-strenidae
تیره آبشکاف-rhynchopidae
کبوتر سانان-columbiformes
تیره باقرقره-Pteroclididae
تیره کبوتر-columbidae
طوطی سانان-psittaciformes
تیره طوطی-psittacidae
کوکو سانان-cuculiformes
تیره کوکو-cuculidae
جغد سانان-strigiformes
تیره جغد انبار-tytonidae
تیره جغد-strigidae
شبگرد سانان-caprimulgiformes
تیره شبگرد-caprimulgidae
پرستو سانان-apodiformes
تیره پرستو-apodidae
سبزقبا سانان-coraciiformes
تیره ماهی خورک-alcedinidae
تیره ماهی خورک آبی-Cerylidae
تیره ماهی خورک جنگلی-Halcyonidae
تیره زنبورخوار-meropidae
تیره سبزقبا-coraciidae
تیره هدهد-upupidae
دارکوب سانان-piciformes
تیره دارکوب-picidae
گنجشک سانان-passeriformes
تیره چکاوک-alaudidae
تیره چلچله-hirundinidae
تیره دم جنبانک-motacillidae
تیره بلبل خرما-pycnonotidae
تیره سنگ چشم-laniidae
تیره بال لاکی-bombycillidae
تیره میوه خور-hypocoliidae
تیره زیرآبروک-cinclidae
تیره الیکایی-troglodytidae
تیره صعوه-prunellidae
تیره توکا-turdidae
تیره لیکو-timaliidae
تیره سسک-sylviidae
تیره سسک تاج طلایی-regulidae
تیره مگس گیر-muscicapidae
تیره چرخ ریسک دم دراز-aegithalidae
تیره چرخ ریسک پشت بلوطی-remizidae
تیره چرخ ریسک نیزار-panuridae
تیره چرخ ریسک -paridae
تیره کمرکولی-sittidae
تیره دیوار خزک-tichodromadidae
تیره دارخزک -certhiidae
تیره شهدخوار-nectariniidae
تیره زردپره-emberizidae
تیره سهره-fringillidae
تیره استریلدیده-fringillidae
تیره گنجشک-passeridae
تیره سار-passeridae
تیره بوجانگا-dicruridae
تیره پری شاهرخ-oriolidae
تیره کلاغ-corvidae

You are here:   Homeمقالاتمقالات علمی پرندگانآشیانه سازی پرندگان